آزيتا برآغوش

انسان امروز، انسان تنهاست. انساني که در ازدحام و هياهوي عصر ارتباطات راه گم کرده است. انسان امروز نيازمند خلوتي تازه است. نيازمند فرصتي براي نجوا و نيايش، مجالي براي تفکر، مجالي براي بازيابي و بازگشت به خويشتن. مجالي براي خلوتي تازه با خدا، حضور در دروازه آسمان، عبور از کوچه آسمان. انسان امروز، موجودي «تنها» و «سرگشته» است که در بازار مکاره «ديده‌گرايي» به خريد «رنگ‌ها و تصويرها» رفته است و دلش را به ثمن بخس به فروش گذاشته است.

 سيراب نشدن فرزندان از محبت و عاطفه كافي، عدم تعادل روحي و رواني را به‌دنبال دارد، نا آشنايي خانواده‌ها به روش‌هاي مؤثر تعليم و تربيت را مي‌توان با آموزش احساس مسؤوليت در برابر خود، خانواده، واقع بيني توام با نگرش مثبت، تقويت روحيه همكاري و كار گروهي، آموزش مهارتهاي زندگي، تقويت مهارت ادراكي، و..... به كمك كليه دست‌اندركاران محيط آموزش تا حدود زيادي حل كرد تا نهايتا محيطي شاداب، سازنده، قانونمند ايجاد شود و نتيجتا فرزنداني مفيد، هدفمند و كاربردي به بار آيد.

نقش خانواده در شادابي و نشاط فرزندان

جهان هستي در نتيجه تلاش مداوم و همکاري مجموعه‌اي عظيم به‌وجود آمده ودر تلاش و پويايي اين اعضا است که هر روزحياتي نو اقامه مي‌کند. چنانکه مصداق بارز اين کلام است که: «ابروبادومه وخورشيد و فلک در کارند.»

اولياي شاداب و سرزنده مي‌توانند با به‌وجود آوردن فضايي مناسب و بعضا راهنمايي‌هاي لازم محيطي امن و آرام براي فرزندان ايجاد كرده و رابطه صميمي و عاطفي ميان آنان پيوندي نا گسستني باشد تا از گرايش به بسياري از معضلات اجتماعي پيشگيري كند. طلب ياري و همفکري ازفرزندان حس اعتماد به نفس و خود باوري را در آنان افزايش داده و باعث مي‌شود آنان بپذيرند عضو مهمي از خانواده  هستند و مورد توجه و نياز ديگرانند. گردش‌هاي هفتگي، ماهانه و حتي سالانه به تجديد قواي روحي خانواده کمک مي‌كند در نتيجه با نشاط و شادابي والدين، فرزندان اطمينان خاطر يافته و به‌دور از تنش‌ها، اضطراب‌ها، استرس‌ها به حرکت در مسيري صحيح هدايت مي‌شوند. يک خانواده مقيد به اصول اخلاقي و ديني مي‌تواند نشاطي پايدار در وجود فرزندان ايجاد كند. با به‌کارگيري موارد ساده اما مهم زير مي‌توان محيطي با نشاط و شاداب داشت:

1-فعال باشيد و خود را مشغول نگه داريد.

2-وقت بيشتري را به روابط اجتماعي اختصاص دهيد.

3-حتي‌المقدور از نگراني دست برداريد.

4-سطح انتظارات و آرزوهايتان را پايين بياوريد.

5-تفکر مثبت و خوش بينانه را در خود بپرورانيد.

6-در زمان حال زندگي کنيد.

7-سعي کنيد شخصيتي سالم داشته باشيد.

8-برون‌گرا و اجتماعي باشيد.

9-خودتان باشيد.

10-احساسات منفي و مسائل منفي را از ذهن خود دور کنيد.

11-با داشتن روابط سالم خود را شاد نگه داريد.

12- شادي را در درجه اول اهميت قرار دهيد.

تمامي اين آموزشها، فرصتهايي هستند براي فرزندان که حس عزت نفس و انعطاف‌پذيري را در خود افزايش داده و فراگيرند و روزي در مي‌يابند که سلامت روحي ورواني بزرگ‌ترين گوهر ارزنده يک زندگي شاد است.

آرامش و نقش آن در زندگي

ما خواهان آرامش و جوياي شادي و نشاط هستيم و مي‌خواهيم اين مفاهيم را در جهان انتشار دهيم. آرامش راه و رسمي است که هيچ‌گاه انسان را به سرگرداني وبحران نمي‌کشاند. بياييد تا شقايق هست زندگي کنيم و در کمال آرامش، شادي، نشاط ودوست داشتن، يکديگر را تجربه كنيم، بياييد تا نيلوفر زنده است از تلخي، ناکامي، ترس و تشويق بگريزيم و اميد و تلاش براي حال و آينده را همراه زندگي خود كنيم. همواره تفکرات مثبت داشته باشيد و اين جملات را تکرار کنيد:

 -اکنون مي‌دانم زندگي ام از آرامش و هماهنگي برخوردار است.

 -همه چيز را همان‌گونه که هست مي‌پذيرم.

 - من به زندگي احترام مي‌گذارم و براي بهبود آن تلاش مي‌کنم.

 - من در حال زندگي مي‌کنم ودرهرلحظه زندگي ام کاملا حضور دارم.

 - من به آينده اميدوارم.

 - من فقط حرف نمي‌زنم، عمل مي‌کنم.

 - من به همه چيز به ديده مثبت مي‌نگرم.

 - اکنون آرامش بيشتري را به زندگي ام راه مي‌دهم.

 - همه را دوست دارم و معتقدم همه نيز مرا دوست دارند.

 پس مي‌توان:

- به مکان آرام و ساکتي رفته و يا زير درختي نشسته و با طبيعت سخن گفت.

- آرام و بي‌حرکت، عميق و آهسته نفس کشيده با هر دم خوبيها را وارد و با هر بازدم بدي‌ها را به بيرون منتقل ساخت.

- به آهنگ درونتان گوش داده و احساس کنيد در کنار دريايي آرام نشسته‌ايد.

راهکارهاي مناسب جهت ايجاد آرامش در زندگي

اگر مي‌خواهيد بدون دغدغه و آرامش زندگي کنيد و استرس و فشارهاي رواني محيط زندگي خود را به حداقل برسانيد و به بهترين نحو از عهده وظايف روزمره تان برآييد؛ به اين توصيه‌ها عمل کنيد:

- به توانايي‌هاي جسمي و رواني خود توجه کنيد و بيش از حد از خودتان انتظار نداشته باشيد، به ياد داشته باشيد که ظرفيت هر فرد با افراد ديگر متفاوت است. از اين رو خودتان را با ديگران مقايسه نکنيد و فقط خودتان باشيد.

- آنچه راکه فکر مي‌کنيد درست است انجام دهيد، نگران نباشيد که ديگران در باره شما چگونه مي‌انديشند. در يک کلام خود را از قيد طرز تلقي مردم به خود برهانيد.

- هر فرد براي رشد و تعالي خود به نظرات و عقايد ديگران نيازمند است اما اين نظرات را صرفا به‌عنوان اطلاعات بپذيرد نه قضاوت و داوري.

- به خودتان خيلي سخت نگيريد و مقررات سخت و انعطاف‌ناپذير وضع نکنيد، نظم و انضباط خوب است اما به شرط آنکه آزار دهنده نباشد و آسايش را از شما و اطرافيانتان سلب نکند.

- نگران نباشيد که چرا به همه کارها به‌طور همزمان نمي‌رسيد. 

- به مشکلات، درگيري‌ها و تغييرات به عنوان مسائل عادي زندگي بنگريد نه به عنوان تهديد و يک موقعيت مخاطره‌آميز.

- همه انسان‌ها نقاط قوت وضعف دارند نقاط قوت خود راتقويت و نقاط ضعف خود را کاهش دهيد.

- احساس مسؤوليت با احساس نگراني متفاوت است و اين مربوط به شيوه تربيتي افراد است اما شما با تمرين مي‌توانيد احساس مسؤوليت را در خود تقويت کرده و نگراني را فراموش کنيد.

- در زندگي تعادل برقرارکنيد، تصميم بگيريد چه مي‌خواهيد و براي رسيدن به هدف تلاش کرده، از زياده روي بپرهيزيد.

- استراحت را فراموش نکنيد. تفريح، مسافرت، ورزش، روحيه خسته و کسل را ترميم مي‌كند و به روح آرامش ميدهد.

تأثير نماز در تامين نياز دروني و رواني انسان

بدون شک انسان براي گريز از توحش و راهيابي به زندگي انساني و حيات طيبه و رهايي از ياس و افسردگي به يک عامل مهارکننده نيازمند است که روح او را در کنترل و تسخير خود قرار دهد وبه هنگام پژمردگي و افسردگي او را طراوت بخشد. در ميان تمامي امواج نگراني و اضطراب قران کريم «ذکر خدا» را به عنوان برترين داروي آرام بخش و شفادهنده قلب‌ها معرفي مي‌كند و «نماز» را به عنوان مصداق برتر ذکر مي‌کند. نماز تمام عوامل روانشناسانه وحتي قوي‌ترين آنها را در خود جمع کرده است و به فرد اعتقادي پولادين براي تحقق آرمان‌هاي فکري‌اش مي‌بخشد. هيچ چيز مثل نماز نمي‌تواند به اصلاح دروني افراد بپردازد و پاکسازي روان انسان راتحقق بخشد، به طوري‌که تمامي رفتار او متأثر از اين روان‌پاک باشد. تمرکز و آرامش روان را در انسان احيا مي‌کند. نماز يک تصفيه‌گر دروني براي روح و عمل انسان است و دادگاه وجدان انسان را بيدار و فعال مي‌کند.

 چگونه مي‌توان زندگي راپر بار، آينده را پر اميد و محيط را پر نشاط ساخت؟

ضرب المثل فارسي «افسرده دل، افسرده کند انجمني را» از کلمات قصاري است که گوياي بسياري از واقعيت‌ها و تلخي‌هاي زندگي فردي، خانوادگي و اجتماعي برخي از افرادي است که از سلامت روحي و جسمي و نشاط و خودباوري کافي برخوردارنيستند.

چگونه مي‌توان زندگي را پر بار، آينده راپر اميد و محيط را پر نشاط ساخت؟

زندگي پر بار وپر نشاط بدون سلامت فکري، رواني و جسمي فراهم نمي‌شود. از سوي ديگر، زمينه‌هاي سلامت فکري، رواني وجسمي با داشتن اعتماد به نفس و خود باوري فراهم مي‌شود. پس انسان مي‌تواند با تقويت روحيه خودباوري و اعتماد به نفس، سلامت فکري، روحي و جسمي خود را باز يابد و زمينه را براي زندگي پرنشاط، شاداب و پر بار فراهم سازد.

ورزش به عنوان يک عمل تفريحي و نشاط آور و سرگرم کننده در اوقات فراغت است و باعث حفظ سلامت بدن وجسم مي‌شود.

بهداشت رواني هم وسيله‌اي براي رسيدن افراد به زندگي کامل‌تر، شادتر، هماهنگ‌تر ومؤثرتر است. بهداشت رواني با موضوع درک و شناخت فرد از خود و ديگران ارتباط دارد و شامل توانايي‌هاي ذهني و بالقوه فرد، رضايت و خشنودي از هيجانات و عواطف مثبت و کنترل هيجانات منفي است.

هدف بهداشت رواني «رسيدن به يک زندگي تکامل‌يافته، شادتر، هماهنگ تر و کارآمدتر» است. شادکامي و خوشبختي نسبي است ليکن نوجواني که از روابط سالم، سازنده ومطلوب خود با همسالان و برنامه‌ريزي مشخص در زندگي برخوردار است، فردي با نشاط و شاد خواهد بود. والدين شاد و محيط خانواده خوشايند، فرزنداني شاد به بار مي‌آورند. محيط آموزشي مطلوب نيز بر روحيه نوجوان اثر مي‌گذارد.

- فشارهاي ناشي از اشتغال طولاني ذهني و جسمي (به‌خصوص ذهني) علاوه بر از دست دادن نشاط و تعادل حياتي فرد عامل مهمي در بروز بسياري از اختلالات رواني، استرس‌ها، افسردگي‌ها مي‌شود.

- اوقات فراغت باعث جبران صدمات جسمي و رواني ناشي از هيجانات مداوم کاري و نيز رهانيدن انسان از کسالت ناشي از يکنواختي و انجام دادن وظايف روزانه مي‌شود. برخورداري از يک برنامه جامع و پرداختن به امور تفريحي و فرهنگي که بر اساس ميل و رغبت فرد صورت مي‌گيرد نوعي رضايت خاطر وآرامش خيال را در فرد ايجاد مي‌کند و باعث مي‌شود آرامش و آسايش لازم کسب شود.

- توانايي ايجاد و برقراري دوستانه در سلامت رواني و اجتماعي نقش بسيار مهمي دارد.

 راز شاد زيستن

در خصوص با نشاط بودن و داشتن زندگي همراه با شادي و آرامش مطالعات و بررسي‌هاي زيادي انجام گرفته است. شاد زيستن نيازمند توجه به ابعاد مختلفي در زندگي فردي و اجتماعي است که در اينجا به برخي از راهکارهاي آن اشاره مي‌شود:

- افکار شاد و سالم داشته باشيد و به خود تلقين کنيد که تا اين لحظه را به بهترين طريق ممکن زندگي کرده‌ايد.

- در حال زندگي کنيد. اگر به لحظه حال نظر داشته باشيد هيچ مشکل بزرگي وجود نخواهد داشت.

- سرزنش کردن و احساس گناه داشتن هر دو احساساتي خطرناک و مخربند، وقتي به سرزنش خود و ديگران مي‌پردازيم از مساله اصلي غافل مي‌شويم. انتخاب با ماست که مهار زندگي خود را به‌دست گرفته و در حال زندگي کنيم.

- لازمه شاد زيستن، جست‌وجوي زيبايي‌ها و خوبي‌هاست. اين شما هستيد که انتخاب مي‌کنيد چه چيزرا ببينيد و به چه چيز بينديشيد.

- تفکر مثبت سازنده است زيرا دارندگان اين نوع تفکر تنها به آنچه که مطلوب آنهاست، فکر مي‌کنند.

- وقتي سپاسگزار نعمت‌هاي الهي هستيم، مرکز توجه خود را بر خواست‌هاي مطلوب قرار مي‌دهيم.

نتيجه‌گيري

شاداب‌سازي و ايجاد روحيه دانش‌آموزان و جلوگيري از افسردگي آنها باعث مي‌شود افرادي هدفمند و كار آمد در جامعه داشته باشيم در اين ميان عوامل متعددي دست به‌دست هم داده تا بتواند اين هدف محقق شود.

1- مهمترين عامل نقش خانواده است، تربيت فرزند از اوان زندگي و ايجاد نشاط او وپيوند ميان خانواده و مدرسه وتعامل اين دو در ايجاد هماهنگي با هم مي تواند روشي مؤثر براي ايجاد شادابي در فرزند پيدا و اجرا شود.

2- از ديگر عوامل مهم نمازاست، نماز عاملي است مهار كننده روح انسان و باعث آرامش قلب و جلوگيري از اضطراب و افسردگي در شخص مي‌شود، پس اجراي نماز جماعت وجلسات متعدد مربوط به نماز و اشاعه آن مي‌تواند در شاداب‌سازي دانش‌آموزان مؤثر باشد.

پس با اين تفاصيل مي‌توان گفت با شاداب‌سازي محيط كمك شاياني به شادابي فرزندان و رشد همه جانبه (اخلاقي، آموزشي و......)آنها مي‌شود.

منابع و ماخذ:

1 - دفتر امور زنان، (1385)، «آشنايي با مهارتها و شيوه‌هاي بهره يابي از امكانات آموزشي، فرهنگي، ورزشي».

2 - مرآتي، كيانوش(1382)، «به شادي همي دار تن را جوان»، ماهنامه پيوند، شماره 289، ص113 تا115.

3 – صباغيان، زهرا(1384)، «مدرسه وتقويت نشاط و اميد به زندگي»، ماهنامه پيوند، انجمن اوليا و مربيان، شماره 309، 310، 311، ص31، 32، 33.

4 - طاهري، فرشته-ميرحسيني، عصمت، (1385)، «اهميت نماز و چگونگي جذب جوانان به اين فريضه الهي»، ماهنامه تربيت، سال 22، شماره 2، ص18.

5 – غفاري چمستان، صفيه(1385)، «راهكارهاي مناسب جهت ايجاد آرامش در زندگي»، ماهنامه تربيت، سال 22، شماره6، ص30.

6 – كاكيا، ليدا(1385)، «آرامش و نقش آن در زندگي، ارتباط پيوند، همدلي و آرامش»، ماهنامه تربيت، سال21، شماره8، ص36، 37.

7 – محموديان، طاهره(1383)، «شادابي و نشاط خانواده و تأثير آن بر فرزندان»، ماهنامه تربيت، سال20، شماره 1، ص5 تا 8.

8 – تركمان، پري منظر(1385)، «مدرسه، مدرسه است»، رشد مشاور مدرسه، دوره يكم، شماره3، ص3تا5.