حجت‌الاسلام علي ذوعلم*:
طرح برنامه درس ملي، نقشه كلان و چارچوب نظام درسي و پرورشي كشور است.
روند مطالعات و بررسي‌هاي اوليه اين برنامه براساس مصوبه شوراي‌عالي آموزش، نشان داده است كه برنامه درس ملي به‌عنوان سندي ملي و به مثابه قانون اساسي آموزش و پرورش قابل اجرا است.

با توجه به نقدهاي مكرر محافل علمي، كارشناسي و رسانه‌اي مبني بر ناكارآمدي نظام كنوني تعليم و تربيت، بايد چاره‌اي به حال شرايط موجود جست. يكي از راهكارها در مواجهه با مطالبات از نظام آموزش و پرورش تامين آن به‌طور مقطعي است اما اين شيوه‌، ما را دچار روزمره‌گي و فرسايش مي‌كند و به‌طور قطع، برون‌داد فعاليت‌ها را نامتوازن خواهد كرد.

هم‌اكنون در آموزش و پرورش بيش از 900 عنوان كتاب درسي وجود دارد و رويكرد روزمره در تامين مطالبات از نظام تعليم و تربيت، ناهنجاري ايجاد مي‌كند كه بر اين اساس، پيشبرد هماهنگ اهداف و جلوگيري از اين ناهنجاري‌ها در تامين مطالبات، مشروط به تدوين برنامه درس ملي است. همچنين در نظام كنوني آموزش و پرورش به مباحث بهداشتي، اخلاقي و مهارت‌هاي فكري توجهي نشده است و در سامانه فعلي برنامه درسي، هيچ بخشي خود را در قبال اين حوزه‌ها مسئول نمي‌داند اما در برنامه درس ملي به اين بخش‌ها توجه شده است و مسئوليت آنها به‌طور واضح به‌عهده قسمتي خاص از آموزش و پرورش گذاشته مي‌شود.

در واقع با توجه به اين نارسايي‌هاي موجود لازم است به‌طور منسجم و متناسب با چشم‌انداز، نقشه كلان برنامه درس ملي يك‌بار طراحي شود.  در واقع مي‌توان گفت كه براي طراحي سند درس ملي 3 ضرورت اصلي وجود دارد.

ضرورت علمي، ضرورت انقلابي و ضرورت قانوني. براساس ضرورت علمي، بايد فلسفه و اهداف نظام آموزش و پرورش به‌طور كامل در برنامه درس ملي روشن و پيوندي منطقي ميان ضرورت علمي و كارشناسي برقرار باشد. درباره دومين ضرورت كه ضرورت انقلابي است بايد گفت انقلاب اسلامي ايران براساس فلسفه حيات مبتني بر اسلام ناب محمدي پيروز شد و در همه عرصه‌هاي اجتماعي مبناي تمدني اسلامي را پايه‌گذاري كرد و مشخص است اين جامعه اسلامي بايد برنامه درس ملي متناسب با فلسفه حيات خود را طراحي مي‌كرد.

ضرورت انقلابي در اين زمينه، ضرورتي بنيادين در تدوين برنامه درس ملي است و به‌دنبال آن، ضرورت قانوني يعني مصوبه شوراي‌عالي آموزش و پرورش، وظيفه تدوين درس ملي را بر ما تكليف كرده است.  بايد توجه داشت يكي از مهم‌ترين مسائل در تدوين درس ملي توجه تمام و كمال به فلسفه اسلامي است. نقش فلسفه اسلامي در تدوين اين برنامه، نقش الصاقي و انضمامي نيست و كميته‌هاي هفت‌گانه دبيرخانه سند درس ملي به اين موضوع توجه جدي دارند. 

هر چند كه برنامه سند درس ملي برنامه‌اي آرمانگرايانه است، اما در عين حال بايد در تدوين اين سند واقع‌بين بود؛ زيرا با محدوديت‌هاي نظري و عملي مواجهيم؛ البته هنوز امكانات بسياري داريم كه ناشناخته مانده است. به هر حال مهم‌ترين هدف برنامه درس ملي تربيت انسان‌هاي متفكر است كه هر چند كه تاكنون در عناصر مهارتي و تربيتي نظام آموزشي جزو بخش‌هاي فوق برنامه بوده است، در برنامه درس ملي به متن مي‌آيد.

* مديركل دفتر تاليف و توزيع كتاب‌هاي درسي