فاطمه بزرگ سهرابي
اشاره: مکزیک با جمعیت بیش از یکصد میلیون نفر، جزو یازده کشور پرجمعیت جهان به شمار می آید و نظام آموزشی کاملاً متمرکز آن، تأمین آموزش برای حدود چهل میلیون دانش آموز را به عهده دارد. آموزش و پرورش مکزیک مانند بقیه‌ی کشورهای درحال توسعه با مسائل و مشکلات بسیاری از جمله کمبود اعتبار، ناکافی بودن معلمان کار آزموده، کمبود کیفیت آموزش، کلاس های پرجمعیت، نبود امکانات آموزشی و... دست و پنجه نرم می کند. اما در سال 2005 طرحی برای دیجیتالی کردن آموزش و پرورش در این کشور آمریکای لاتین به اجرا گذارده شد که توجه جهانیان را به خود جلب کرد. در زیر چکیده ی گزارشی را که در مورد این طرح در یکی از روزنامه های غربی منتشر شده می خوانید:

از سال 2005 برنامه ای بنام ان. سی. کلومد یا در مدارس مکزیک به اجرا گذاشته شده و تاکنون یکصد و چهل و پنج هزار کلاس درس و 95 درصد کودکان 2 پایه ی آخر دوره ی ابتدایی، از آن بهره مند شده اند. در این طرح تابلوی نمایش، کامپیوتر و نرم افزار در اختیار مدارس گذاشته شده تا آموزش و یادگیری را دیجیتالی کنند. دانش آموزان به کتاب های درسی دیجیتالی دسترسی دارند و هر درس به چندین منبع اطلاعاتی چند رسانه ای پیوند دارد. برای مثال کلیک دوگانه بر روی مطلبی در مورد زندگی مکزیکی ها پیش از کشور گشایی اسپانیا، دانش آموزان را به گردش در شهری باستانی می برد، این گردش با موزیک متن نیز همراه است. شخصیتی کارتونی نیز گاه گاهی روی صفحه ظاهر می شود تا کمی طنز نیز چاشنی یادگیری کند. فرهنگ لغتی هم که بر روی پرده است، همیشه قابل استفاده ی دانش آموزان است. این برنامه سخت مورد توجه کارشناسان سایر کشورها قرار گرفته است، به طوری که یک پژوهشگر آمریکایی که ارزشیابی این برنامه را به سفارش دانشکده ی علوم تربیتی هاروارد بر عهده گرفته است، این برنامه را بسیار مثبت توصیف کرده و روزنامه ی گاردین نیز آن را خیال انگیزترین، جسورانه ترین و بلند پرواز ترین شکل کاربرد تکنولژی آموزشی در جهان ارزیابی کرده است. با اين حال اكنون اين برنامه؛ با همه‌ي موفقيت‌هايش در معرض خطر قرارگرفته‌است، زيرا پارلمان مكزيك نيمي از بودجه‌ي 330 ميليون دلاري دولت براي تأمين اعتبار اين برنامه در سال 2007 را حذف كرده‌است. اين كسر بودجه، وزير آموزش و پرورش را وادار كرده است تا قراردادهايي را كه براي تأمين تجهيزات لازم براي چهل‌هزار كلاس دبيرستاني پيش‌بيني شده بود، لغو كند. دولت جديد مكزيك كه حدود يك‌سال پيش زمام امور اين كشور را در دست گرفته قول داده كه اعتبار اين طرح را براي دوره‌ي ابتدايي تأمين كند. اما از وزارت آموزش و پرورش نيز خواسته است طرح ديجيتالي كردن آموزش در دبيرستان‌ها را بازنگري كند.

جورجي سانتي بانز، رئيس اداره‌ي برنامه‌ ريزي و ارزيابي وزارت آموزش و پرورش مكزيك نيز، بر اين باور است كه پيش از اجراي اين طرح در دبيرستان‌ها، بايد طرحي آزمايشي در چند مدرسه به اجرا درآيد. 

به گفته‌ي او وزارت آموزش و پرورش مكزيك هم‌اكنون طرح‌هاي فناورانه‌ي ديگري را نيز براي مدرس در دست بررسي دارد. همچنين برنامه‌اي كه طي آن لپ‌تاپ‌هاي يكصدوپنجاه دلاري در اختيار تمامي كودكان در خانواده‌هاي كم‌درآمد، قرار مي‌گيرد، در وزارت آموزش و پرورش مورد بررسي است. با همه‌ي اين‌ها يكي از كارشناساني كه مسئول اشاعه‌ي اين طرح در سطح بين‌المللي است مي‌گويد: اين طرح كارايي خود را در كلاس درس به خوبي نشان داده است. او معتقد است كه كامپيوتر‌هاي شخصي در دست تك‌تك دانش‌آموزان بسيار خوب است اما هرگز جانشين معلم نمي‌شود. در طرح ان‌سي‌كلومديا، گروهي از افراد در كنار يكديگر مشغول آموزش و يادگيري مطلب مي‌شوند. يكي از استادان دانشگاه هاروارد درباره‌ي اين طرح گفته است: اين طرح شمار بسياري از منابع را يك جا گرد مي‌آورد و آن‌ها را به شكل معني‌دار و منطقي با يكديگر درمي‌آميزد. دانش‌آموزان در يك آن همه چيز را با هم در اختيار دارند. اين طرح براي معلمان و آموزگاران مكزيكي نيز پديده‌اي متفات است، زيرا آن‌ها به آموزش و يادگيري سنتي پايبند هستند. بسياري از مكزيكي‌ها هنوز هم معتقدند كه بهترين دانش‌آموز كسي است كه درس‌ها را خوب آموخته و نمره‌ي 20 بگيرد نه دانش‌آموزي كه به قول استاد دانشگاه هاروارد، مهارت‌هاي ذهني سطح بالا را كسب كند. بنابراين آموزگاران مكزيكي از اين شكايت دارند كه هنوز تعليمات لازم براي اجراي طرح و وقت كافي براي آماده ساختن درس‌ها براي دانش‌آموزان ندارند.

گفتني است بنيانگذار اين طرح، پژوهشگري به نام فيليپ راكو بود كه طرح خود را در زمان رئيس‌جمهور پيشين مكزيك به وزارت آموزش‌وپرورش  برد و سپس طرحش در كابينه و در حضور رئيس جمهور وقت مطرح شد. رئيس جمهور نيز آن‌چنان شيفته‌ي اين طرح گرديد كه در دوره‌ي رياست جمهوري خود، با اشتياق فراوان اجراي آن را به پيش‌برد. اكنون كه چند ماه از ورود رئيس جمهور جديد مي‌گذرد، برخي شايعه‌ها مبني بر توقف طرح به گوش مي‌رسد. زيرا همگان از شدت علاقه‌ي رئيس جمهور سابق به اين طرح و پشتيباني او از آن باخبرند؛ كاركنان بخش دولتي به همين خاطر مايل به دفاع از پروژه‌اي كه با نام رئيس جمهور سابق گره خورده است نيستند. با اين حال برخي از مقام‌هاي مكزيكي به ادامه‌ي اجراي اين طرح در مدارس خوشبين هستند. آن‌ها مي‌گويند دولت جديد و پارلمان مكزيك، در بازنگري  اين طرح به كارايي و سودمندي آن پي خواهند برد.

استاد دانشگاه هاروارد نيز بر اين باور است كه توقف طرح ضربه‌ي شديدي به دانش‌آموزان وارد خواهدكرد زيرا آنان كه به اين روش جديد و مؤثر عادت كرده‌اند به يك‌باره به روش‌هاي سنتي آموزشي باز‌مي‌گردند و اين مانند آن است كه شخصي را از كتابخانه‌اي عظيم و مجهز به يك اتاق خالي منتقل كنند.

منبع :

 روزنامه‌ي كريستين ساينس مانيتور.