در دفترچه شماره یك آزمون سراسری سال ۸۷ كه پاییز سال ۸۶ توزیع شد، ذیل توضیحات انتخاب رشته(صفحه۶) در قسمت «هـ» چنین نوشته شده است: به منظور هدایت بیشتر پذیرفته‌شدگان آزمون سراسری سال ۱۳۸۷ به رشته‌های مورد علاقه در دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی واقع در ناحیه بومی مربوط و افزایش شانس قبولی آنان در همان نواحی، گزینش به صورت بومی انجام می‌شود كه جزئیات آن در دفترچه راهنمای انتخاب رشته‌های تحصیلی(دفترچه راهنمای شماره ۲) درج خواهد شد. بر اساس طرح مذكور ترتیبی اتخاذ خواهد شد، تا داوطلبان هر یك از نواحی بومی با استفاده از امتیازات تعیین شده از امكان قبولی بیشتر در رشته‌های بومی بهره‌مند گردند. بند ۴(گزینش بومی) دفترچه شماره ۲(صفحه دوم)‌ در توضیح طرحی كه وعده آن در دفترچه شماره ۱ داده شده بود این‌طور آمده است: نظر به اینكه گسترش رشته‌های مختلف تحصیلی در سطح كشور متناسب و متعادل با جمعیت (داوطلبان) نقاط مختلف نمی‌باشد و با عنایت به اینكه پذیرفته‌شدگان دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی با مشكلات آموزشی، رفاهی و تحصیلی مواجه نباشند، بنابراین برای رفع نارسایی‌های مذكور و تامین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز مناطق مختلف كشور، در آزمون سراسری سال ۱۳۸۷، گزینش دانشجو در هر یك از رشته‌های تحصیلی با توجه به ماهیت رشته‌ها، گسترش آنها در سطح كشور و نیاز جامعه به نوع تخصص‌‌ها، به روش گزینش صورت می‌گیرد. در ادامه به ذکر دسته‌بندی رشته‌ها پرداخته می‌شود و آنها را به چهار دسته اصلی تقسیم می‌کند: رشته‌های استانی که در اکثر شهرستان‌ها گسترش یافتند یا از نظر کاربردی به متخصصان بومی نیازمند است. رشته‌های ناحیه‌ای که در اکثر استان‌ها وجود ندارند اما در چند استان مجاور که به عنوان یک ناحیه بومی تلقی می‌شوند موجود است. رشته‌های قطبی که در اکثر نواحی وجود ندارند ولی در چند ناحیه بومی مجاور که به عنوان قطب تلقی می‌شوند وجود دارند. و رشته‌های کشوری که اکثر قطب‌های بومی وجود ندارند و تنها در تعدادی از دانشگاه‌ها ارائه می‌شوند.
● تصمیمی كه چهار روزه اجرا شد
علی عباسپورتهرانی‌فرد، رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی و از اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی، هفدهم شهریور ـ سه روز قبل از رفتن پورعباس، رئیس سازمان سنجش به مجلس ـ گفته بود مصوبه دو هفته قبل از اعلام نتایج کنکور ابلاغ شده است، بر اساس خبری که مهر منتشر کرد عباسپور مدعی شده بود که قانون پذیرش جدید دو هفته مانده به اعلام نتایج ابلاغ شده است. با توجه به این اظهار‌نظر می‌توان نتیجه گرفت که تغییراتی که امسال اعمال شده است بنا به گفته رئیس سازمان سنجش، بر اساس مصوبه‌ای نبوده که ۱۸ سال قبل تصویب شده. «بومی گزینی» كه در دو دفترچه سازمان سنجش از آن نام برده شده است بر اساس مصوبه مصوب جلسه ۶۲۸ مورخ ۰۱/۰۵/۸۷ شورای عالی انقلاب فرهنگی كه در ۰۳/۰۶/۸۷ با شماره: «۳۶۸۵/دش» ابلاغ شده است. در تاریخ ۶/۶/۸۷ نتایج اولیه كنكور اعلام و در تاریخ ۷/۶/۸۷ دفترچه شماره ۲(انتخاب رشته) توزیع می‌شود. این به آن معنی است كه در دفترچه شماره یك كه در پاییز سال گذشته توزیع شده است عملا بدون وجود مصوبه‌ای (چنانكه این مصوبه در مردادماه ۸۷ به تصویب رسیده است) از بومی‌پذیری یاد شده و در خوشبینانه‌ترین حالت فاصله بین تاریخ ابلاغ تا اجرا چهار روز بوده است. همین مصوبه‌ای كه فاصله ابلاغ تا اجرای آن چهار روز بوده، اعتراض كنكوری‌ها و مجلسیان را به دنبال داشت، مصوبه‌ای كه درج آن در دفترچه كنكور سندی بود تا وزیر علوم معترضان را به آن ارجاع دهد. گویا كسانی كه دفترچه‌های كنكورسراسری سال ۱۳۸۷ را تنظیم كردند از آینده خبر داشتند. یا خبر دادن از اجرای طرحی كه هنوز تصویب نشده است تخلف به شمار نمی‌رود. اگر فرض كنیم دفترچه۱۲۳ صفحه‌ای شماره۲ طی همان چهار روز پس از تصویب مصوبه، تهیه، تنظیم و چاپ شده است و چنانكه در ادامه می‌آید سازمان سنجش وظیفه چگونگی پذیرش ۶۵ درصد داوطلب بومی را تنها طی همین چهار روز مشخص كرده است، اما حدودا پنج ماه قبل هم در دفترچه شماره ۱ به تصمیم سازمان سنجش برای بوم گزینی اشاره شده است. زمانی كه اصلا مصوبه‌ای با این نام وجود خارجی نداشته است!
● مصوبه بومی گزینی سال ۸۷
مسوولان وزارت علوم و سازمان سنجش خود را در خصوص اطلاع‌رسانی در مورد نحوه اجرای این مصوبه جنجالی پاسخگو نمی‌دانند. آنجا كه در دفترچه شماره ۲ نوشته شده: « داوطلبان گرامی نیاز به اطلاع از جزئیات روش گزینش بومی ندارند » نشان می‌دهد كه چند و چون نحوه گزینش داوطلبان تنها به خود سازمان سنجش مربوط است و مسوولان به شكل یك طرفه نیازی به اطلاع‌رسانی در این زمینه حس نمی‌كنند. متن مصوبه ضوابط مربوط به گسترش بومی‌گزینی در آزمون سراسری دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی به این شرح است:
۱- «سازمان سنجش آموزش کشور موظف است براساس گسترش رشته‌های آموزش عالی و با هماهنگی وزارت‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی حداقل ۶۵ درصد حجم پذیرش دانشجو در دوره‌های روزانه دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی را به صورت بومی استانی انجام دهد.
۲- دانشگاه آزاد اسلامی موظف است با هماهنگی وزارت‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی حداقل ۷۰درصد حجم پذیرش دانشجو در تمامی رشته‌ها (اعم از پزشکی و غیرپزشکی) را به صورت بومی استانی انجام دهد». به این ترتیب اجرای این مصوبه تنها وظیفه سازمان سنجش(دانشگاه سراسری) نیست، بلكه این مصوبه وظایف دانشگاه آزاداسلامی را نیز مشخص كرده است. براساس متن مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی مشخص می‌شود كه این شورا تنها سازمان سنجش را موظف به پذیرش درصد خاصی از داوطلبان كرده است و صحبتی از نحوه اجرای آن نشده است.
● مصوبه نباید اجرا می‌شد
علی عباسپور‌تهرانی‌فرد، رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی در مورد مصوبه مزبور می‌گوید: شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوبه‌ای داشت که البته با ابهاماتی همراه بود، به همین دلیل کمیسیون آموزش و تحقیقات نامه‌ای به وزارت علوم نوشت و درخواست کرد جزئیات این طرح به مجلس منعکس شود و ما اعلام کردیم که نگران هستیم مبادا طریقی در پیش گرفته شود که حق عده‌ای از داوطلبان ممتاز ضایع شود به همین دلیل درخواست کردیم قبل از هر کاری کمیسیون آموزش و تحقیقات در جریان قرار گیرد. عباسپور با بیان اینکه این طرح بدون هماهنگی با کمیسیون آموزش و تحقیقات اجرا شد، خاطرنشان کرد: امروز (هفدهم شهریور) نامه‌ای تهیه کرده‌ایم و جزئیات طرح بومی شدن را درخواست کرده‌‌ایم و روز سه‌شنبه هم وزیر علوم قرار است با حضور در کمیسیون در این‌باره توضیح بدهد. وی با تاکید بر اینکه برداشت ما از مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی این است که صرفا «کلیات» به تصویب رسیده است، اظهار داشت: متاسفانه مصوبات شورای انقلاب فرهنگی در یک شرایط نامشخص رای‌گیری می‌شود و بعد به عنوان مصوبه تلقی می‌شود و تاکنون چندبار در مورد مصوبات این شورا پیش آمده که مشخص نبوده کلیات تصویب شده یا جزئیات و این یکی از اشکالات شورای عالی انقلاب فرهنگی است که امر مهمی را که ابهام دارد بعد از رای‌گیری به عنوان بخشنامه ابلاغ می‌کنند. عباسپور با تاکید مجدد بر اینکه بلافاصله بعد از مصوبه شورای انقلاب فرهنگی درخواست کردیم که قبل از عملی شدن مصوبه مجلس در جریان جزئیات قرار گیرد، به مهر گفت: معقتدیم اگر هم قرار بود این مصوبه اجرا شود برای سال آینده باید صورت می‌گرفت چون داوطلبان خود را بر اساس شرایط پذیرش قبلی آماده کرده‌اند و قانون پذیرش جدید نباید دو هفته مانده به اعلام نتایج ابلاغ شود.
● بومی‌پذیری پیش از این اجرا شده
فردای اظهارنظر عباسپور، شورای عالی انقلاب فرهنگی بیانیه‌ای را صادر کرد و در آن نسبت به سخنان عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی به شدت موضع گرفت. فردای انتشار بیانیه معاون ارتباطات دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی در واکنش به سخنان عباسپور با تاکید بر اینکه مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی دقیقا از تاریخ ابلاغ لازم‌الاجراست، گفت: اجرای مصوبه بومی‌پذیری از سوی دستگاه مجری الزامی بوده و وزارت علوم بستر لازم برای این امر را فراهم کرده است. دکتر بابک نگاهداری درباره مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی مبنی بر بومی‌پذیری ۶۵ درصدی در دوره‌های روزانه کنکور سراسری و اعتراضاتی که به دنبال آن به وجود آمد، گفت: اجرای هر مصوبه‌ای به عهده دستگاه‌های اجرایی است و از این رو اجرای مصوبه بومی‌پذیری نیز به عهده وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بوده است. وی با بیان اینکه مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی پس از تصویب و ابلاغ قابل اجراست، گفت: هر دستگاهی که می‌خواهد مصوبات شورا را اجرا کنند، نیازمند ایجاد بسترهای لازم برای این منظور است و باید بسترها و شرایط را نیز فراهم کند. معاون ارتباطات دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی اضافه کرد: وزارت علوم نیز باید بسترهای لازم را برای اجرای مصوبه بومی‌پذیری فراهم کرده باشد که مطمئنا همین‌طور بوده است. وی با تاکید بر اینکه مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی دقیقا از تاریخ ابلاغ لازم‌الاجراست گفت: مصوبه‌بومی‌پذیری به پیشنهاد سازمان سنجش و وزارت علوم و با کار کارشناسی صورت گرفته در وزارت علوم به عنوان پیش‌نویسی به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه شد بنابراین مبدا پیشنهاد‌دهنده این مصوبه خود وزارت علوم بوده است. نگاهداری اظهار داشت: سازمان سنجش سال گذشته ۵۷ درصد بومی‌پذیری را در دوره‌های روزانه اعمال کرد و امسال آنچه در مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید بومی‌پذیری ۶۵ درصد دوره‌های روزانه کنکور سراسری بوده است. وی گفت: بنا به اعلام وزارت علوم و سازمان سنجش در کنکور سراسری امسال ۶۰ درصد بومی‌پذیری اعمال شد از این رو تفاوت بومی‌پذیری در کنکور امسال با کنکور سال گذشته تنها ۳ درصد بوده است.
● مصوبه گزینش بومی سال ۶۹
سه روز پس اظهارنظر علی عباسپورتهرانی‌فرد، بیستم شهریورماه پورعباس به مجلس می‌رود و در جلسه غیرعلنی مجلس شرکت می‌کند بنابر سخنانی که او در مجلس گفته، امسال چیزی تغییر نکرده است. پورعباس در مورد روش گزینش سازمان سنجش که اعتراض نمایندگان را به دنبال داشت، گفت: روش گزینش ما با براساس یك روش علمی و فنی و مطابق با ضوابط و مقررات است كه هم در مجلس و هم در شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شده است. براساس این مصوبه حدود ۱۸ سال است كه روش‌های فنی خود را اعمال می‌كنیم و امسال هم همین روش بوده است. مصوبه‌ای که پورعباس از آن صحبت می‌کند همان مصوبه دویست و سیزدهمین جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی است که در تاریخ ۱۸/۰۲/۶۹ ابلاغ شده است. این طرح به پیشنهادی سازمان سنجش آموزش كشور در مورد «گزینش بومی آزمون سراسری» که از طرف وزیرفرهنگ وآموزش عالی به شورای عالی ارائه شده بود مطرح و كلیات این طرح به تصویب می‌رسد. این مصوبه در واقع همان چیزی است که در دفترچه‌های کنکور داوطلبان مشاهده می‌کنند.  
   
 
 
 
 
   نقد : روزنامه کارگزاران