فرخنده سيد آقايي

یک روز که در مهمانی شرکت کرده بودیم یکی از اقوام نزدیک من در مورد مشکلی که در ارتباط با فرزندانش بود سؤال کرد که چگونه او را مجبور به انجام دادن تکالیف درسی‌اش بکنم و من راه‌هایی را به او پیشنهاد کردم که نمی‌دانم مؤثر بود یا نه.

سارا در سال سوم درس می‌خواند، او کمی بازی گوش بود وضعیت درسی‌اش خوب بود و تنها مشکل او این بود که حوصله‌ي اینکه تکالیفش را کامل و به موقع انجام بدهد را نداشت به خاطر همین مادرش باید در تمام کردن تکالیف به او کمک می کرد و مادر تکالیف ناتمام او را به پایان می‌رساند، این بود که من بعد از اینکه در کلاس اقدام پژوهی شرکت کردم تصمیم گرفتم در رابطه با این مشکل که چگونه می‌توان فرزندان را به انجام تکالیف درسی تشویق کرد، که مشکل خیلی از والدین و مربیان است تحقیق کنم.

در کشور ما تکالیف درسی بچه‌ها نسبتاً سنگین است و چون فضای آموزشی کافی نداریم و گاهی از این محل یک مدرسه، دو یا احتمالاً سه گروه دانش‌آموز استفاده می‌کنند؛ در نتیجه بچه‌ها فرصت نمی‌یابند که قسمتی از تکالیف درسی‌شان را در مدرسه انجام دهند و اجباراً تمام تکالیف را به منزل می‌آورند. اینجاست که مشارکت بیش از حد پدر یا مادر لازم به نظر می‌رسد.

برای یک برنامه‌، روزی دو ساعت و تقریباً سالی نه ماه، یک برنامه‌ریزی دقیق و اجرای دقیق توأم با انضباط، لازم به نظر می‌رسد.

شواهد نوع(1) 

بعضی از والدین به اهمیت تکالیف درسی پی‌نبرده و متأسفانه تصور می‌کنند تکلیف درسی چیزی است که معلم‌ها تکلیف می‌کنند و بچه‌ها انجام می‌دهند و والدین تحمل می‌کنند، ما والدین در بهترین حالت تکالیف درسی را لازم  و مسلم فرض می‌کنیم و بدترین برداشت آن است که آن را مایه‌ي جبهه‌گیری‌ها و کشمکش‌های شبانه‌ای تلقی می‌کنیم که با گریه خاتمه می‌یابد.

در این مقاله را هکارهایی به والدین ارائه می‌شود تا برای انجام تکالیف درسی فرزندان محیط سازنده و هدایتگر به وجود آید:

* مشکل فرزندان شما اینست که فرزندان شما به طور نامرتب و غیرکامل به تکلیف درسی خود می‌پردازند 

* فرزندان شما فراموش می‌کنند دستور معلم در مورد تکلیف درسی را به خانه بیاورند

* کودک تکلیفش را به تنهایی انجام نمی‌دهد

* کودک تمام سعی خود را در انجام تکالیف به طور دقیق به کار نمی‌گیرد

فرزندان شما نمی‌توانند در یک محیط آشفته تکالیفشات را انجام دهند. اولین گامی که باید بردارید تا فرزندانتان تکالیفشان را به صورت موفقیت‌آمیز انجام دهند آن است که محیط مطالعه‌ي مناسبی برای انجام کارشان به وجود آورید. این مسؤولیت شماست که به فرزندانتان کمک کنید تا محلی مناسب برای انجام تکالیف درسی، پیدا کند. به وجود آوردن محل مطالعه‌ي مناسب، کار مشکلی نیست. آنچه آنها بدان نیاز دارند، یک محل راحت، آرام و دارای نور کافی است که در آن تمام مایحتاج لازم در دسترس باشد. به محض اینکه آنها عادت کنند تا در یک محیط مناسب کار کنند نگرش آنها در مورد تکالیف درسی تغییر خواهد کرد.

* به فرزندانتان بگویید برای انجام تکالیف باید دارای یک محل معین باشند

ما می‌خواهیم که تو تکالیف درسی‌ات را در یک محیط آرام که امکان تمرکز حواس وجود دارد، انجام‌دهی، برای اینکه مطمئن شویم که از آرامش مورد نیاز برخوردار هستی، ما هم با تو همکاری می کنیم تا محل مناسب را برای انجام تکالیف درسی انتخاب کنی. این محل ممکن است اتاق خودت یا میز آشپزخانه باشد، هرجا که باشد، محل انجام تکلیف درسی تو خواهد بود. هیچ کس حق ندارند حواست را پرت کند یا مزاحمت شود. تلویزیون، رادیو و ضبط صوت هم به این دلیل که حواست را پرت می کند، از محل انجام تکالیف درسی برچیده خواهند شد.

شما و فرزندتان باید مشترکاً، محل انجام تکلیف درسی را انتخاب کنید. اطمینان حاصل کنید که محل مورد نظر به شما نزدیک تر باشد و شما بتوانید کمک مورد نیاز را، ارائه دهید.

همچنین در موقع انجام تکلیف درسی علامت «مزاحم نشوید» را نصب کنید.

چگونه فرزندانتان تکالیف درسی خود را به موقع انجام دهند؟

احتمالاً اینکه تکلیف درسی باید هرشب انجام شود، بیش از سایر موارد باعث برخورد بین والدین و فرزندان می‌شود. کودکان اغلب در مورد زمان انجام تکلیف درسی جر وبحث می‌کنند و سعی دارند تا حد امکان، آن را به تأخیر بیندازند.

در بسیاری از منازل، موضوع زمان انجام تکالیف درسی، علت منازعات شبانه بین والدین و فرزندان است. ولی نباید این طور باشد. شما می‌توانید با کمی برنامه‌ریزی به این مشکل برای همیشه پایان دهید.

بچه ها قادر نیستند در ساعات آخر شب، تکالیف درسی خود را به طور مؤثر انجام دهند و نباید به تکالیف درسی به این صورت نگاه کنند که می‌توان آنها را بعد از انجام بقیه کارها، انجام داد. تکالیف درسی باید در اولویت نخست قرار گيرد و در برنامه‌های فرزندتان جایی معین داشته باشد. درگیر شدن شما در این امر یعنی حصول اطمینان از اینکه تکالیف هر روز به طور کامل، انجام شده است. می‌توانید این کار را در منزلتان به وسیله تعیین زمان انجام تکالیف درسی روزانه انجام دهید.

زمان انجام تکلیف درسی، یک زمان از پیش برنامه‌ریزی شده و اختصاصی است که در طول آن زمان، فرزندانتان باید تکالیف خود را انجام دهند. فرزندانتان باید درک کنند که در زمان انجام تکالیف درسی باید به بازی کردن، صحبت با تلفن، تماشای تلویزیون خاتمه دهند و به محل انجام تکالیف خود بروند و مشغول کار شوند. شما می‌توانند از قبل با فرزندانتان در مورد زمان انجام تکالیف درسی توافق کنید.

به فرزندانتان دقیقاً بگویید که انتظار دارید زمان انجام تکلیف درسی چگونه برنامه ریزی شود و طول زمان مورد نیاز برای انجام تکلیف درسی را مشخص کنید

زمان لازم برای انجام تکلیف درسی می‌تواند دامنه‌ای از پانزده دقیقه برای بچه‌های کوچکتر تا دو ساعت یا بیشتر برای شاگردان کلاس‌های بالاتر باشد.

بعد از آنکه زمان‌های برنامه‌ریزی شده در جدول برنامه روزانه را پر کردید، زمان‌های باقی‌مانده در برنامه را، برای انجام تکلیف درسی در نظر بگیرید. زمان انجام تکلیف درسی روزانه را برای تمام شب‌های هفته در محل تعیین شده در برنامه بنویسد.

ممکن است مواردی اتفاق بیفتد که فرزندانتان قبل از خاتمه‌ي وقت انجام تکلیف درسی روزانه، تکلیف خود را به پایان برسانند، در صورتی که تکلیف به طور کامل انجام شده باشد، فرزندانتان می‌توانند به فعالیت‌های دیگرشان بپردازند.

به بچه‌ها بقبولانیم که تکالیفشان را بدون کمک سایرین انجام دهند

بچه‌ها دائماً شکایت دارند که تکلیف درسی‌اشان «بسیار مشکل» است. اغلب به دشواری می‌توان متوجه شد که آیا آنها واقعاً نمی‌توانند آن تکلیف را انجام دهند یا اینکه نمی‌خواهند.

هرگاه فرزندتان توانایی انجام کار را داشته باشد، احتمال دارد که توانایی انجام کار را داشته باشد، احتمال دارد که تنها فاقد اعتماد به نفس کافی باشد و به تشویق و دلگرمی نیاز داشته باشد. برای پدر و مادری که احساس کند فرزندش بی‌دست و پا و نالایق است، این یک واکنش طبیعی است که قدم پیش گذارد و به او کمک کند.

در حقیقت شما با این کار به هیچ وجه به او کمک نمی‌کنید. شما با انجام دادن تکالیف درسی فرزندتان، این باور را در او تأیید می‌کنید که او خودش نمی‌تواند کارش را انجام دهد. بهترین کمکی که می‌توانید به فرزندتان بکنید این است که او را تشویق کنید تا خودش تکالیفش را انجام دهد.

به فرزندتان بگویید که از آنها انتظار دارید: تکالیفشان را خودشان انجام دهند.

بگویید: «ما می‌دانیم که تکلیف درسی بعضی وقت‌ها برای تو مشکل است. ولی تو باید خودت آن را انجام دهی.

ما (من) تکلیف تو را انجام نخواهیم داد، ولی اگر کمکی از دستمان بر بیاید، کوتاهی نمی‌کنیم. اما انتظار داریم قبل از آنکه تقاضای کمک بکنی، براي حل مسائل يا پاسخ به سؤال‌ها سعي خودت را بكني بدون آنکه به فکر دریافت کمک از جانب سایرین باشی.»

به عنوان یک پدر و مادر هدف شما این است که فرزندانتان تکالیف درسی را خودشان مستقلاً انجام دهند. اما انجام چنین چیزی ظرف یک شب امکان‌پذیر نیست. کار مستقل انجام دادن مهارتی است که باید در فرزندتان از زمانی که اولین تکلیف درسی را دریافت می‌کند، پرورش داده شود. به همین دلیل آغاز صحیح آن بسیار مهم است. درگیری روزافزون شما در تشویق فرزندانتان به این که کارهای خود را به تنهایی انجام دهند، به داشتن فرزندانی مسوول‌تر و مستقل‌تر در سنین بالا منجر خواهد شد.

برای آنکه به فرزندتان دلگرمی دهید که به صورت غیر وابسته و مستقل عمل کند، لازم است بدانید که فرایند دلگرمی چیست. این فرایند ساده، شما را قادر می‌سازد تا اعتماد فرزندتان را به این که می‌‌تواند تکالیف درسی‌اش را خودش انجام دهد، افزایش دهید. هرگاه فرزندانتان برای انجام تکالیف درسی همواره از شما تقاضای کمک می‌کنند، نکات زیر را در نظر داشته باشید.

هرگاه کودک مرحله‌ای را با موفقیت طی کند او را تشویق کنید. بعد او را وادار کنید تا بقیه تکلیف را کامل کند.

هنگامی که فرزندتان به تدریج اعتماد به نفس پیدا کرد وادارش کنید که قسمت کوچکی از تکلیف را خودش به تنهایی انجام دهد.