يعقوب محمودي

مقدمه:

آنچه يك ديدن كند ادراك آن

سال‌ها نتوان نمود با بيان

هدفي كه آموزش عالي جغرافيا دنبال مي‌كند آماده‌سازي انسان براي زندگي در دنيايي نواست، دنيايي كه حاصل تلاش و كوشش معقول و يا غير معقول انسان در برخورد با محيطي است كه در آن زندگي مي‌كند. در كنار اين هدف جغرافيا سعي در دادن توانايي‌هاي لازم به انسان جهت ساختن دنيايي نو دارد.

از آنجا كه مشاهده مبناي تحقيقات و سرآغاز كار علم جغرافياست بازديدهاي علمي و آموزشي در درس جغرافيا ضرورت مي‌يابد. مقاله حاضر مي‌كوشد تا اهميت و ضرورت گردش علمي را در آموزش جغرافيا مشخص سازد.

گردش علمي در جغرافيا:

امروزه متخصصين تعليم و تربيت معتقدند كه تنها با ارايه آموزش‌هاي كلاسيك نمي‌توان به اهداف عاليه‌ آموزش و پرورش در قرن بيست‌ و يك دست يافت. بنابراين بايد زمينه‌هاي مناسب را فراهم كرده تا مخاطبان به مشاهده عيني پديده‌ها و واقعيت‌ها بپردازند و تجاربي ارزشمند و دست اول كسب كرد.

با توجه به اين كه يكي از مناسب‌ترين وسايل كسب تجربه در آموزش جغرافيا، برگزاري بازديدهاي علمي و آموزشي است، پرداختن به بحث معرفي و شناسايي پديده‌هاي جغرافيايي و مكان‌هاي مناسب براي انجام بازديدهاي علمي و آموزشي ضرورت مي‌يابد.

سرآغاز كار جغرافيا مشاهده اعمال عيني ثبت شده در كره زمين است «شكل ناهمواري ويژه، رويش گياهي به خصوص، منظره روستاي همراه با شكل مزارع و دهكده، سيماي شهر قابل رويت است، جزو اعمال عيني انعكاس يافته بر روي زمين است كه دانش‌ جغرافيا آن را زير نظر دارد».

قابل ذكر است كه گردش علمي در درس جغرافيا موجب پرورش مهارت‌هاي رواني- حركتي در دانش‌آموزان مي‌شود و ضمن تاييد مفاهيم آموخته شده قبلي، مطالب آموزشي جديد را در ذهن آنان تثبيت مي‌نمايد. از سوي ديگر در گردش علمي، آن دسته از تجارب آموزشي كه به طور انتزايي قابل درك نيستند يا درك آن‌ها مشكل است بهتر فهميده مي‌شوند. يكي ديگر از مزيت‌هاي آموزش از طريق گردش علمي آن است كه ضمن تلفيق دروس مختلف برنامه‌هاي آموزشي مدرسه، لذت يادگيري را به دانش‌آموزان مي‌چشاند.

مشاهده پديده‌هاي انساني و طبيعي از نزديك شيريني، جذابيت، اميد و علاقه را در دانش‌آموزان به وجود مي‌آورد و كاربردي كردن درس جغرافيا عملاً به وقوع مي‌پيوندد و ضمن شناسايي مكان‌هاي جغرافيايي و معرفي آن‌ها به مدارس در جهت استفاده از آن‌ها مي‌تواند ثمر بخش باشد.

به اين منظور پيشنهادهايي عنوان مي‌شود كه ان‌شا الله بتواند حركت جديدي در جهت اين امر مهم در برداشته باشد:

1- ارايه تحقيق جغرافيا در موضوعات مختلف براي ايجاد تحرك در دانش‌آموزان، لحاظ كردن قسمتي از نمره جغرافيا به اين موضوع براي فعال كردن دانش‌آموزان و جلوگيري از خمودگي آن‌ها.

2- ارايه كنفرانس‌هاي علمي جغرافيا و تشويق دانش‌آموزان به ارايه مقاله و شركت در كارگاه‌هاي مختلف آن.

3- بازديد از پديده‌ انساني و طبيعي مختلف در موقعيت‌هاي مناسب با توجه به موضوع درس‌ها.

4- تدريس به صورت تئوري با معلم محوري و انجام آن توسط دانش‌آموزان به صورت گروهي(دانش‌آموز محوري)

5- تهيه فيلم و سي‌دي‌هاي مختلف براي شيرين كردن موضوع توسط گروه‌هاي كاري دانش‌آموزان با نظارت دبير مربوطه و متصدي كارگاه آموزشي.

6- ارايه نرم‌افزارهاي مناسب علمي جغرافيا در كلاس درس و كارگاه آموزشگاه.

7- ارايه يك كارگاه جذاب جغرافيا در يك مكان مناسب و بازديد نوبتي مدارس از آن و ارايه پيشنهادها و راهكارهاي مناسب.

8- ارايه دوره‌ ضمن خدمت براي دبيران جغرافيا.