«حاشيه پررنگ تر از متن !»عنوان سرمقاله‌ي روزنامه‌ي جمهوري اسلامي است كه در آن مي‌خوانيد؛لابد اين عبارت نغز را از قدما شنيده ايد كه مي گفتند « عليكم بالمتون لا بالحواشي » يعني به اصل و متن هر چيزي توجه كنيد و از حاشيه ها پرهيز نمائيد چرا كه پرداختن به حواشي افراد را از هدف باز مي دارد و به اتلاف وقت و طي طريق در مسيرهاي ناهموار مي كشاند.

پس از مدتها برنامه ريزي و زمينه چيني براي از سرگيري مذاكرات هسته اي ايران و كشورهاي 1 +5 سرانجام دور جديد گفتگوها روز پنجشنبه در ژنو با حضور ويليام برنز معاون وزيرخارجه و نماينده آمريكا برگزار شد و در پايان دو نوبت مذاكره خاوير سولانا مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا و سعيد جليلي دبير شورايعالي امنيت ملي ايران در گفتگو با خبرنگاران ارزيابي خود را از نتايج مذاكرات بيان كردند. نماينده گروه 1 +5 در اين زمينه گفت : « مذاكرات روز پنجشنبه تنها يك آغاز بود و ما نياز داريم كه شاهد پيشرفت برخي گام هاي عملي درباره مسائلي باشيم كه امروز درخصوص آنها بحث كرديم . » وي حاضر نشد به موضوعات مورد بحث اشاره اي كند. در همين حال جليلي مذاكره كننده ايراني مذاكرات را خوب توصيف كرد و گفت : « براي حل برخي نگراني هاي مشترك در عرصه بين المللي نياز به يك نوع همفكري و همكاري بيشتر از آنچه كه شاهدش هستيم داريم » .

اين يك روي سكه بود كه شايد در متن و اصل مذاكرات ژنو مي بايست پيرامون حل و فصل همين موضوع هسته اي ايران باشد ولي حواشي پررنگ و پرسروصدايي كه بر متن نشست ژنو تاثيرگذار بود مذاكرات را تحت الشعاع قرار داد به طوري كه خبرگزاريها از آن به عنوان « يك گام مثبت بر سر آغاز مذاكرات مستقيم ايران و آمريكا در مورد از سرگيري روابط » ياد كردند كه موضوع هسته اي نقطه آغاز آن است .

با اين وصف مذاكرات روز پنجشنبه ژنو يك اتفاق جديد در خود داشت و اينكه به گزارش رسانه ها جلسات مذاكره محرمانه ايران و آمريكا در قالب مذاكره خصوصي روساي هياتهاي ايراني و آمريكايي آغاز شد و جليلي و برنز در حركتي جديد در طول 30 سال گذشته براي اولين بار به صورت مستقيم با هم مذاكره كردند. به گفته مقامات آمريكايي آمريكا اميد زيادي به روند مذاكرات اخير و برقراري رابطه با ايران دارد كه از داخل اين گفتگوها حاصل شود.

براساس اين گزارشها هر چند مذاكرات ايران و گروه 1 +5 در ژنو به طرح موضوعات و ديدگاههاي طرفين درباره دستور كار دور جديد گفتگوهاي هسته اي اختصاص داشت اما تفاوت مهم اين نشست با دورهاي قبلي اين گفتگوها مذاكرات دوجانبه حاشيه اي است كه غربي ها از آن به باز شدن مسير گفتگوهاي مستقيم ايران و آمريكا ياد مي كنند به طوري كه رئيس جمهور آمريكا طي سخناني در واشنگتن مذاكرات ژنو را شروعي سازنده دانست و خواستار گامهاي سازنده جمهوري اسلامي ايران در اين زمينه شد! همچنين هيلاري كلينتون وزير خارجه آمريكا پس از پايان گفتگوهاي ژنو گفت : « روز اول اكتبر براي ما يك روز سازنده بود اما نتايج آن هنوز به بار ننشسته است و بايد با اقدامات محسوس ايران در اين زمينه تكميل شود » ! سخنگوي وزارت خارجه انگليس نيز با اشاره به اهميت مذاكرات ژنو و اقدامات حاشيه اي انجام شده در آن اظهار داشت « امسال فرصت بسيار مهمي براي گفتگو با ايران و مسائل موجود سياسي بود. » وي افزود : « بسته پيشنهادي اخير ايران حاوي مسائل مثبتي بود ولي در آن به مساله هسته اي ايران پرداخته نشده است . »

به هر حال آنچه باعث اهميت يافتن حواشي مذاكرات ژنو شد ديدار دوجانبه و گفتگوهاي مستقيم ايران و آمريكا بوده كه در بالاترين سطح ديدار مقامات دو كشور طي سه دهه و پس از قطع روابط تهران و واشنگتن از زمان پيروزي انقلاب اسلامي انجام شده است . هرچند در دور اول اين ديدارها توافق خاصي در خصوص مسائل دو كشور صورت نگرفته اما نفس ديدار مستقيم اين دو مقام ايراني و آمريكايي با يكديگر و آشكارسازي آن حكايت از ورود مذاكرات به عرصه جديدي دارد كه مي تواند مذاكرات هسته اي ايران را تحت تاثير قرار دهد و اين همان راهكاري است كه البرادعي چندي پيش براي خارج شدن مذاكرات ايران و پنج كشور انگليس فرانسه آلمان روسيه و چين از بن بست پيشنهاد كرده بود.

در كنار اقدام اخير نه چندان حاشيه اي ژنو كه خبرگزاري ها از آن به عنوان ابتكار جديد آمريكا و ايران براي از سرگيري مسير مناسبات دو كشور ياد كرده اند ناگهان خبر رسيد آقاي متكي وزير خارجه كشورمان كه پس از بازگشت رئيس جمهور از اجلاس مجمع عمومي سازمان ملل از آمريكا در نيويورك بسر مي برد در اقدامي بي سابقه به واشنگتن سفر كرد اقدامي كه توجه ويژه رسانه هاي غربي را جلب كرد.

خبرگزاريهاي غربي با غيرمنتظره خواندن اين سفر احتمال ملاقات متكي با مقامات آمريكايي و يا احتمال پاسخ دادن به نامه هاي اوباما را مطرح كردند ولي آقاي وزيرخارجه ايران هدف از اين سفر را صرفا سركشي به دفتر حفاظت منافع ايران در واشنگتن عنوان كرد كه از سوي تحليلگران سياسي اقدامي غيرضروري خوانده شد بطوري كه محافل غربي اظهارنظر كردند اين سفر بتواند كمك سازنده و قابل توجهي به نتيجه بخش بودن مذاكرات روز پنجشنبه ژنو كند.

به نظر مي رسد قرار گرفتن در حاشيه هاي پررنگ تر از متن و مبادرت به اين قبيل اقدامات براي دستگاه ديپلماسي كشورمان كه وظيفه حفظ عزت و اقتدار ملي بايد در سرلوحه اقدامات اين دستگاه قرار داشته باشد قابل تامل است . همچنين اعتراضات فراوان ملت ايران به سياستهاي مداخله جويانه آمريكا طي 60 سال اخير با اين قبيل اقدامات در تناقض آشكار است .

سياست قطعي نظام در مورد از سرگيري روابط با آمريكا همواره اين بود كه آمريكا شرط هاي سه گانه عذرخواهي بابت مداخلات گذشته تعهد سپردن براي خودداري از مداخله در آينده و آزادسازي اموال ايران را تحقق بخشد و از كشاندن پرونده هسته اي ايران به بازي هاي سياسي نيز خودداري نمايد آنگاه جمهوري اسلامي ايران درباره مذاكره با دولتمردان واشنگتن تصميم بگيرد. به نظر مي رسد آنچه اكنون درحال رخ دادن است صرفنظر كردن از همه ي اين شرط هاست اقدامي كه قطعا بامنافع ملي كشورمان ناسازگار است . هنگامي كه حاشيه از متن پررنگ تر باشد بايد نگران فراموش شدن متن بود. آيا اين حواشي پرطمطراق ما را از متن دور نمي كند !