«اهميت امنيت اجتماعي از ديدگاه اسلام»عنوان سرمقاله‌ي روزنامه‌ي حمايت به قلم عليرضا محمدبيكي خورتابي است كه در آن مي‌خوانيد؛امنيت اجتماعي داراي اهميت و نقش بسيار حساسي در ابعاد مختلف زندگي انسان است و نياز به امنيت هم از قديمي‌ترين و عميق‌ترين نيازهاي انسانهاست به طوري كه انسانها در هيچ برهه‌اي از زمان براي تأمين امنيت بي‌تفاوت نبوده‌اند و چه بسا جامعه هزينه‌هاي زيادي را براي تأمين امنيت و آرامش تحمل نمايد.

از آنجايي كه امنيت يك نعمت بي‌بديل بوده و در همه ابعاد فردي، اجتماعي، سياسي، فرهنگي، اقتصادي، قضائي و غيره از نيازهاي اصلي فرد و جامعه بوده و ايجاد گسترش آن نيز وظيفه آحاد ملت، حكومت‌ها و دولتهاست فلذا هيچ مكتب يا نظام حقوقي نمي‌تواند خود را نسبت به موضوع امنيت بي‌تفاوت قلمداد نمايد زيرا امنيت گذشته از اينكه في‌نفسه يكي از ضروري‌ترين نيازهاي بشر است بلكه عامل مهمي براي رشد و توسعه فرهنگي، اجتماعي، سياسي، علمي و اقتصادي است.

اسلام نيز به عنوان يك نظام حقوقي جامع و مترقي كه پاسخگوي نيازهاي فردي و اجتماعي افراد در همه زمانها و مكانها مي‌باشد از اين قاعده مستثني نبوده است و با ملاحظه متون ديني، احكام و مقررات اسلامي ملاحظه مي‌شود كه اهميت امنيت در همه عرصه‌ها و راه حل‌هاي تحقق بخشيدن به امنيت اجتماعي بيش از ساير نظامهاي حقوقي در دين اسلام مورد مداقه قرار گرفته است.

در بررسي اهميت امنيت اجتماعي از نظر اسلام به ديدگاه قرآن كريم، روايات معصومين(ع) سخنان بزرگان دين اسلام، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران پرداخته مي‌شود.

براي شناخت ديدگاه اسلام در مورد اهميت امنيت رجوع به منابع اوليه اسلامي از بهترين راههاست، اولين و مهمترين منبع معارف اسلامي قرآن كريم است. از ديدگاه قرآن امنيت يكي از اهداف استقرار حاكميت خداوند و خلافت صالحان است مضافاً اينكه تأمين امنيت از اهداف جهاد قلمداد شده و احساس امنيت از خصائص مؤمن مي‌باشد.

خداوند متعال در قرآن مي‌فرمايد: يعني اينكه خداوند به كساني كه از شما ايمان آورده‌اند و اعمال صالح انجام داده‌اند وعده مي‌دهد كه آنها را قطعاً خليفه روي زمين خواهد كرد همانگونه كه پيشينيان را خلافت روي زمين بخشيد و دين و آئيني را كه براي آنها پسنديده پا برجا و ريشه‌دار خواهد ساخت و خوف و ترس آنها را به امنيت و آرامش مبدل مي‌كند.

يا در آيه ديگري مي‌فرمايد: يعني اينكه خداوند براي آنانكه كفران نعمت مي‌كنند مثلي زده است؛ منطقه آبادي كه امن و آرام و مطمئن بوده و همواره روزي‌اش بطور وافر از هرمكاني فرا مي‌رسيده اما نعمت خدا را كفران كردند و خداوند بخاطر اعمالي كه انجام مي‌دادند لباس گرسنگي و ترس را بر اندامشان پوشانيد.

امنيت اجتماعي را بايد در سايه تقوا، عدالت، ايمان، عمل صالح، رعايت حرمت و حقوق انسانها، دفاع از مظلومان و محرومان، مبارزه با مفسدين و مجرمين، رفع فقر، تأمين مشيت مردم، حفظ آزادي‌هاي مشروع و حاكميت قوانين و مقررات انساني و الهي جستجو كرد كمااينكه امنيت فردي هم از ديدگاه قرآن ناشي از ايمان واقعي و آرامش روحي و اطمينان و طمئانينه نفس و ياد خداوند است خداوند در آيه 28 سوره رعد مي‌فرمايد: "الابذكر الله تطمئن القلوب" يعني اينكه ياد خدا آرام بخش دلهاست.

همچنين در آيه ديگري خداوند فرموده است: آنان كه ايمان آوردند و ايمان خدا را به ظلم نيالودند براي آنها ايمني و آسودگي است و هم آنها به حقيقت هدايت يافته‌اند.
مضافاً اينكه در آيه 4 سورة مباركه فتح خداوند فرموده است اوست خدايي كه آرامش را بر دلهاي مؤمنان قرار داد تا بر يقين و ايمانش بيفزايد و سپاه زمين و آسمانها همه لشكر خداست و خداوند حكيم و داناست. دولت در اسلام برآيند نيازهاي واقعي مردم بوده و براي اينكه اولويت يك وظيفه نسبت به ساير وظايف از نظر اسلام را احراز نمائيم بايد به متون ديني مراجعه و از لابه‌لاي آيات و روايات احتياجات و مطالبات مردم را استخراج نمايند.

از ديدگاه آيات و روايات امنيت از نعمت‌هاي بزرگ خداوند بوده و بر ساير نيازهاي بشر اولويت دارد.
بعد از بررسي امنيت اجتماعي از ديدگاه قرآن به بررسي اهميت امنيت از نظر روايات پرداخته مي‌شود.
پيامبر اعظم (ص) مي‌فرمايند: وطني كه امنيت و شادي در آن نيست خيري در آن نيست. ‏
اميرالمؤمنين علي (ع) نيز در همين رابطه فرموده‌اند كه: "لاخيرفي الوطن الامع الأمن و المسره" از مفاد اين دو حديث چنين بر مي‌آيد كه سرور و مسرت فرع بر امنيت بوده و شادي بدون امنيت بي‌معني است. مضافاً اينكه از ديدگاه معصومين وطني داراي ارزش و خير است كه داراي امنيت باشد و اصولاً كشور ناامن مورد توجه هيچ‌كس قرار نمي‌گيرد و رو به نابودي است.
در روايات ديگر منسوب به پيامبر اعظم (ص) آمده است؛ نعمتان مكفورتان؛ الأمن و العافيه يعني سپاس دو نعمت بجا آورده نشده و مورد ناسپاسي و ناشكري واقع شده‌اند، امنيت و عافيت.

همچنين حضرت علي(ع) فرمودند؛ نعمت در دنيا امنيت و سلامتي جسم است و تمام نعمت در دنيا و آخرت وارد شدن به بهشت است. كه اهميت امنيت را بيان مي‌نمايد و اينكه در روايات معصومين(ع) امنيت در كنار سلامتي ذكر شده است بيانگر اهميت و ضرورت وجود و تأمين آن و تأثير آن در ساير شوون زندگي بشر مي‌باشد.

در آيه 8 شريفه سوره مباركه تكاثر خداوند فرموده است كه پس در روز قيامت از نعمت‌ها از شما سئوال خواهد شد.
حضرت امام صادق (ع) درباره اين آيه فرمود: "مقصود از نعمت‌ها كه در قيامت از انسان درباره آن سئوال مي‌شود امنيت و سلامتي و ولايت حضرت علي(ع) است."

حضرت امام سجاد (ع) نيز در دعاي مشهور خود فرموده‌اند كه "خدايا مرا خوف و نامني ضعيف و ناتوان نكرده تا قدر امنيت را بدانم" همه اين آيات و روايات و موارد مشابه ديگر تماماً بيانگر توجه اسلام به مسأله امنيت است.
بعد از بررسي موضوع امنيت اجتماعي از نگاه قرآن و روايات اكنون اهميت امنيت اجتماعي از ديدگاه قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و امام خميني (ره) و مقام معظم رهبري پرداخته مي‌شود.

تحقق بسياري از اصول قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران مستلزم وجود امنيت اجتماعي است در قانون اساسي ج.ا.ا اصول زيادي و جور دارد كه مستقيماً ناظر به موضوع امنيت اجتماعي است كه به اختصار به ذكر چند مورد اكتفا مي‌شود.
اصل بيست و دوم قانون اساسي؛ "حيثيت، جان، حقوق، مسكن و شغل اشخاص از تعرض مصون است مگر در مواردي كه قانون تجويز كند."

اصل بيست و سوم؛ "تفتيش عقايد ممنوع است و هيچ كس را نمي‌توان به صرف داشتن عقيده‌اي مورد تعرض و موأخذه قرار داد."
اصل بيست و پنجم: "بازرسي و نرساندن نامه‌ها، ضبط و فاش كردن مكالمات تلفني، افشاي مخابرات تلگرافي و تلكس، سانسور، عدم مخابره و نرساندن آنها، استراق سمع و هرگونه تجسس ممنوع است مگر به حكم قانون.
اصل بيست و نهم؛ "برخورداري از تأمين اجتماعي از نظر بازنشستگي، بيكاري، پيري، از كار افتادگي، بي‌سرپرستي، در راه ماندگي، حواث و سوانح و نياز به خدمات بهداشتي و درماني و مراقبت‌هاي پزشكي به صورت بيمه و غيره حقي است همگاني..."

اصل سي و دوم: "هيچ كس را نمي‌توان دستگير كرد مگر به حكم و ترتيبي كه قانون معين مي‌كند..."
اصل سي و نهم: "هتك حرمت و حيثيت كسي كه به حكم قانون دستگير و بازداشت، زندان يا تبعيد شده به هر صورت كه باشد ممنوع و موجب مجازات است."

بررسي و ملاحظه و دقت در سخنان امام خميني (ره) و مقام معظم رهبري حكايت از حساسيت مسئولان نظام جمهوري اسلامي ايران در مواظبت از امنيت اجتماعي و مقابله با مصاديق ناامني دارد.

امام خميني (ره) فرمودند: "... 1-دولت اسلامي بايد مردم را مطمئن كنند در همه چيز، در سرمايه‌هاشان، در كسبشان، در كارخانه‌هايشان، در همه چيز مردم در آرامش باشند و دولت ابداً نمي‌تواند كه تأذي بكند به آنها..."

2- آقايان قضات واجد شرايط اسلامي ... بايد با استقلال و قدرت بدون ملاحظه از مقامي، احكام اسلام را صادر كنند... تا ملت از صحت قضا و ابلاغ و اجرا و احضار احساس آرامش قضائي نمايند و احساس كنند كه در سايه احكام عدل اسلامي، جان و مال و حيثيت آنان در امان است.

3- بايد ملت از اين پس ... احساس آرامش و امنيت نمايند و آسوده خاطر و مطمئن از همه جهات به كارهاي خويش ادامه دهند و اسلام بزرگ و دولت اسلامي را پشتيبان خود بدانند و قوه‌قضائيه را در دادخواهي‌ها و اجراي عدل و حدود اسلامي در خدمت خود ببينند و قواي نظامي و انتظامي و سپاه پاسداران و كميته‌ها را موجب آسايش و امنيت خود و كشور بدانند."
پس از بيان دادگاه اسلام دربارة اهميت امنيت اجتماعي ذكر اين مطلب ضروري است كه آزادي از نظر دين اسلام محترم است اما داراي حد و مرز است مهمترين حد و مرز آزادي امنيت مي‌باشد و آزادي در نظام اسلامي تاجايي مورد احترام است كه امنيت جامعه و نظام در معرض تهديد قرار نگيرد والا اسلام با عوامل تهديد كننده امنيت اجتماعي با قاطعيت برخورد كرده است. توضيح اينكه اسلام بسياري از چيزهايي را كه منع و تحريم نموده است بخاطر آن است كه مخل امنيت فردي و اجتماعي مي‌باشند به عنوان مثال؛ اگر در اسلام نسبت به ارتداد برخورد قاطعانه‌اي صورت مي‌گيرد بخاطر جلوگيري از ايجاد تزلزل و عدم امنيت خصوصاً امنيت فكري است.

اگر پيرامون موضوع محاربه مجازات سنگين پيش‌بيني شده است بخاطر جلوگيري از بي‌ثباتي و تزلزل در امنيت سياسي و اجتماعي و حتي امنيت فكري و ديني مردم و پرهيز از هرج و مرج است.
اگر اسلام برخورد تندي نسبت به سارق اتخاذ نموده است به علت حفظ امنيت مالي و اقتصادي جامعه و پرهيز از اخلال در نظام اقتصادي جامعه است.

اگر در قوانين اسلام برخورد جدي و قاطع در خصوص جرائم حدود مثل زنا و لواط و غيره پيش‌بيني شده است بيانگر اهميت امنيت عرضي و ناموسي و اخلاقي و حفظ امنيت اخلاقي جامعه است.

ضمن اينكه تحريم شديد قتل در اسلام نشانگر اهميت امنيت جاني افراد جامعه از نظر اسلام بوده و اينكه از نظر قرآن مجيد قتل يك نفر همانند قتل همه افراد جامعه قلمداد شده است بيانگر اهميتي است كه اسلام براي امنيت جاني و نفس قائل شده است.
و نتيجتاً اينكه دين در تأمين امنيت جامعه بشري نقش بسيار مهمي دارد و بسياري از آموزه‌ها و تعاليم دين اسلام با موضوع امنيت مرتبط بوده و پيروي از تعاليم اسلامي در تأمين امنيت اجتماعي بسيار موثر است.