وقتي زود بزرگ مي‌شوند
امروزه بسياري از پدرها و مادرها نگران‌ پديده‌اي در فرزندانشان هستند به نام بلوغ زودرس و اين‌كه مي‌خواهند بدانند با اين پديده چگونه بايد برخورد علمي و درست داشته باشند. اين نوشتار مي‌كوشد در اين زمينه اطلاعات كاملي به شما بدهد.

ظاهر شدن علائم بلوغ از نظر فيزيكي و هورموني در دختران قبل از 8 سالگي و در پسران قبل از 9 سالگي، بلوغ زودرس ناميده مي‌شود. ابتدا اين كودكان بلندتر از همسن‌هاي خود هستند، ولي به دليل بلوغ زودرس استخوان‌ها، در نهايت قد كوتاه‌تري خواهند داشت. بلوغ در دختران با بزرگ شدن سينه‌ها و عادت ماهانه ظاهر مي‌شود و در پسران با افزايش شهوت كه به شكل اختلالات رفتاري تظاهر مي‌كند.

بلوغ زودرس از 2 جنبه اهميت زيادي دارد: جنبه اول علت ايجاد‌كننده آن است كه پزشك متخصص با انجام آزمايش‌هاي لازم و پيگيري‌هاي منظم و دقيق نوجوانان مبتلا، در طي مدت طولاني به دنبال علت ايجاد آن مي‌گردد. جنبه دوم اثر بلوغ زودرس، رشد قدي و رواني نوجوان است.

در بيشتر دخترها، علت خاصي براي بلوغ زودرس ديده نمي‌شود و بيشتر جنبه خانوادگي دارد و در ساير افراد خانواده (مادر يا خواهران)‌ نيز چنين حالتي ديده مي‌شود، ولي در مواردي، بيماري‌هاي مهم دستگاه عصبي مركزي مثل تومورهاي مختلف، عفونت و التهاب مغز يا ضربه به جمجمه مي‌تواند اين حالت را ايجاد كند. گاهي كيست‌هاي تخمداني با توليد هورمون‌هاي جنسي زنانه، باعث بلوغ زودرس مي‌شوند. در پسرها حالت سرشتي كمتر ديده مي‌شود و بيماري‌هاي زمينه‌اي مثل تومورهاي سيستم عصبي مركزي بيشتر شايع است. در اين كودكان (پسر يا دختر)‌ بررسي مغز باMRI حتما انجام مي‌شود. سونوگرافي از تخمدان‌هاي و شكم و بررسي آزمايشگاهي هورمون‌هاي مختلف و نيز تعيين سن استخواني انجام مي‌شود. در صورت طبيعي بودن معاينات و آزمايش‌ها، حتما بايد هر 6 ماه يك بار توسط پزشك بررسي انجام شود.

عوارض بلوغ زودرس

كودكان در مقابل استرس‌هاي جواني قرار مي‌گيرند و نمي‌دانند چه كار بايد بكنند. اين كودكان از نظر جسمي تظاهرات بلوغ را دارند، ولي تجربه كافي را ندارند. دختران با ظاهر شدن علائم عادت ماهانه ممكن است دچار مشكلات روحي شوند. در هر دو جنس به دليل افزايش تمايل به شهوت، رفتارهاي ناهنجار مثل خودارضايي شيوع دارد.

علائم و نشانه‌ها

در دختران علائم ابتدا با بزرگ شدن سينه‌ها ظاهر مي‌شود و بعد از آن موهاي نواحياي از بدن كه غدد جنسي در آنها وجود دارد، ديده مي‌شوند، مانند دستگاه تناسلي و زيربغل يا حتي گاهي اطراف سينه‌ها. عادت ماهانه نيز در مرحله نهايي است. اطراف نوك سينه‌ها تيره و ضخيم مي‌شود و نوك سينه‌ها جلو مي‌آيد. جوش نيز در صورت اين كودكان افزايش مي‌يابد.

در پسران اولين علامت بزرگ شدن بيضه و سپس بلوغ ديگر اجزاي اندام تناسلي است.

قد اين كودكان ابتدا بلندتر از همسن‌هاي خودشان است. صداي اين كودكان ضخيم مي‌شود و موهاي صورت به شكل زودرس ظاهر مي‌شوند. بررسي‌هاي آزمايشگاهي و عكسبرداري اندازه‌گيري ميزان هورمون‌هاي بلوغ مي‌تواند كمك‌كننده باشد. تصويربرداري سر به صورت راديوگرافي ياMRI از نواحي مختلف مغز نيز در تشخيص كمك كننده است.

آيا درمان بلوغ زودرس لازم است؟

هنگامي‌كه بلوغ در سنين پايين شروع شود، رشد قدي كودكان بيشتر مي‌شود و به نسبت كودكان همسن خود، قد بلندتري خواهند داشت، ولي پس از 2 يا 3 سال رشد قدي متوقف مي‌شود و آنها در نهايت بزرگسالان كوتاه قدي خواهند شد. از نظر شكل فيزيكي و ظاهري بدن نيز ممكن است مشكلاتي ديده ‌شود. به علاوه، از نظر رواني نيز اين كودكان دچار مشكلات زيادي خواهند شد.

رشد سينه‌ها يا ايجاد قاعدگي در دختران كم‌سن يا رويش‌ موهاي صورت و كلفتي صدا در پسران كم‌سن در مقايسه با ساير همسالان خود، باعث بروز اضطراب شديد در اين كودكان و والدين آنها مي‌شود. بخصوص در دختران مبتلا، احتمال سوءاستفاده‌هاي جنسي نيز وجود دارد.

بنابراين درمان بايد بسيار زود شروع شود (قبل از سن استخواني 12 سال براي دختران و 13 سال براي پسران)‌. در صورت موفقيت، پزشك درمان را تا رسيدن كودك به سن طبيعي بلوغ ادامه مي‌دهد و سپس قطع مي‌كند تا بلوغ به طور طبيعي و در سن طبيعي پيش رود.

در واقع، آگاهي والدين از نشانه‌‌هاي بلوغ زودرس و مراجعه زود و به موقع، موفقيت درمان را به دنبال دارد. نكته مهم اين است كه هوش اين كودكان طبيعي و حتي در مواردي بالاتر از كودكان همسن خودشان است، ولي به دليل تغييرات ظاهري و نيز تاثير هورمون‌ها، ممكن است دچار اختلالات رفتاري، حالت‌هاي تهاجمي و حتي افسردگي شوند. بلوغ زودرس براي كودك و خانواده او، مشكل مهمي است و در دختران مبتلا احتمال سوءاستفاده جنسي و در پسران، گرايش به پسران بزرگ‌تر و تاثيرپذيري از رفتارهاي نامناسب آن وجود دارد. بنابراين آموزش دقيق به والدين الزامي است.

نقش والدين

والدين بايد با ايجاد يك رابطه صادقانه و دوستانه با دختر يا پسر مبتلاي خود براي او توضيح دهند كه پيدايش اين تغييرات در چه سني طبيعي است و حالا كه در او به صورت زودرس ايجاد شده، چه مراقبت‌ها و درمان‌هايي ضروري است. ارتباط والدين با مربيان و معلمان آموزشي آنها، در برقراري ارتباط دوستانه اين كودكان با هم سن و سال‌هاي خود بسيار حياتي است.

در محيط مدرسه است كه عدم توجه به شرايط جسمي و روحي اين كودكان باعث بروز مشكلات رواني جدي مي‌شود و بنابراين معلمان آگاه و دلسوز در برقراري ارتباط طبيعي بين اين كودكان و همكلاسي‌هايشان نقش كليدي دارند.

در برخي موارد، روش‌هاي جراحي براي درمان توده‌هايي كه در مغز به صورت نابجا هورمون ترشح مي‌كنند، استفاده مي‌شود.

ارتباط چاقي بيش از حد و بلوغ جنسي زودرس

طبق آزمايش‌ها و تحقيقات انجام شده، هم در مورد پسران و هم در مورد دختران، چاقي و بلوغ جنسي در ارتباط با يكديگرند، اما اين وابستگي و ارتباط با يكديگر متفاوت است. از اين لحاظ كه در دختران ارتباط مثبت و در پسران ارتباطي منفي بين اين دو وجود دارد.

به اين معني كه دختران با بلوغ جنسي زودرس، چاق‌تر از حد معمول هستند اما پسران مبتلا به بلوغ زودرس، لاغرتر از حد معمول‌اند.

در هر دو مورد، به محض مشاهده چاقي يا لاغري غيرعادي، بايد آزمايش‌ها و ملاحظات مربوط به بلوغ زودرس را انجام داد.

منبع: PEDIATRICS.com