دفاع غيرعامل درواقع مجموعه تمهيدات، اقدامات و طرح‌هايي است كه با استفاده از ابزار، شرايط و حتي‌المقدور بدون نياز به نيروي انساني به صورت خوداتكا صورت‌گيرد. چنين اقداماتي از يك سو توان دفاعي مجموعه را در زمان بحران افزايش داده و از سوي ديگر پيامدهاي بحران را كاهش و امكان بازسازي مناطق آسيب‌ديده را با كمترين هزينه فراهم مي‌كند. در حقيقت طرح‌هاي پدافند غيرعامل قبل از انجام مراحل تهاجم و در زمان صلح تهيه و اجرا مي‌شوند با توجه به فرصتي كه در زمان صلح براي تهيه چنين طرح‌هايي فراهم مي‌گردد ضروري است اين قبيل تمهيدات در متن طراحي‌ها لحاظ شوند. به‌كارگيري تمهيدات و ملاحظات پدافند غيرعامل علاوه بركاهش شديد هزينه‌ها، كارآيي دفاعي طرح‌ها، اهداف و پروژه‌ها را در زمان تهاجم دشمن بسيار افزايش خواهد داد.

تجربيات حاصل از جنگ تحميلي و خسارت‌هاي وارده ناشي از تهاجمات دشمن به تاسيسات نظامي و صنعتي از قبيل كارخانه‌هاي توليد تسليحات نظامي، نيروگاه‌ها، پالايشگاه‌ها، محورهاي مواصلاتي، بيمارستان‌ها، پادگان‌ها و صنايع مادر لزوم توجه به دفاع بهينه را كه تلفيقي از پدافند عامل و غيرعامل است براي همگان روشن كرد. آنچه در اين ميان و درخصوص پدافند غيرعامل و اصول مرتبط با آن مدنظر بوده توجه به اين نكته اساسي است: در ساخت و راه‌اندازي پروژه‌ها و طرح‌هاي بزرگ و كلان اقتصادي با حجم سرمايه‌گذاري‌هاي انبوه نظير پالايشگاه‌ها، سدها، مجتمع‌هاي پتروشيمي، فرودگاه‌ها و... به اصول و مباني پدافند غيرعامل توجه اساسي به عمل نيامده و از طرفي نيز بدون توجه به ملاحظات امنيتي و دفاعي سرمايه‌گذاري‌هاي كلاني در سطح كشور انجام‌گرفته يا در حال انجام است. پروژه‌ها و تاسيسات اقتصادي و زيربنايي بدون رعايت يا دخالت ملاحظات و ترتيبات دفاعي و امنيتي ساخته‌شده يا توسعه يافته‌اند و به صورت يك هدف كاملا عريان و در عين حال قابل توجه و مورد علاقه دردسترس يا تيررس دشمن و كشورهاي مهاجم قرار گرفته‌اند.
موقعيت و موضع استقرار استحكامات و تجهيزات دفاعي كشور نظير سايت‌هاي موشكي و راداري با توجه به اين نكته كه برخي از آنها قبل از پيروزي انقلاب اسلامي توسط نيروهاي بيگانه طراحي و ساخته‌ شده‌اند يا توسط سيستم‌هاي جاسوسي و سيستم‌هاي جمع‌آوري و‌ شناسايي دشمن كشف و‌ شناسايي شده‌اند تغييري نكرده‌ است. چنين به نظر مي‌رسدكه تاسيسات و ابنيه‌هاي فني در دو بخش نظامي و غيرنظامي بدون انجام مطالعات و بررسي‌هاي ژئوپليتيكي، طرح‌هاي آمايش سرزمين و طرح‌هاي آمايش دفاعي احداث شده يا توسعه يافته‌اند. صنايع مادر و زيربنايي در كشور نيز به‌صورت يكپارچه و عظيم و در عين‌حال متمركز طراحي و راه‌اندازي شده‌اند و به مساله بزرگ بودن اين قبيل صنايع در مقابل توجه به اصول و مباني پدافند غيرعامل از قبيل كوچك‌سازي و پراكنده‌سازي توجه بيشتري معطوف شده‌ است.