مشکل اصلي ترس است
 
زماني که سازمان بهداشت جهاني نسبت به پاندمي آنفلوآنزاي خوکي هشدار داد، بسياري از مردم جهان را ترس فراگرفت. اما آنفلوآنزاي خوکي تلفات چنداني نداشت. آيا سازمان بهداشت جهاني و صنايع داروسازي تباني کرده بودند؟

---

در سال گذشته در پي شيوع گسترده آنفلوآنزاي خوکي در جهان و افزايش آمار تلفات آن، بنابر تصميم اتخاذشده در جلسه کارشناسان ويژه سازمان بهداشت جهاني، درجه هشدار و احتمال ابتلا به اين بيماري به چهار ارتقا يافت. به گزارش دويچه وله با افزايش درجه هشدار سازمان بهداشت جهاني در مورد ابتلا به اين بيماري، توليد انبوه واکسن آغاز شد. بسياري از کشورها در سفارش واکسن آنفلوآنزاي خوکي با هم به رقابت پرداختند. تنها دولت آلمان 50 ميليون آمپول محتواي آنفلوآنزاي خوکي سفارش داد و تلاش کرد بخش بزرگي از آن را با تبليغ و هشدار در مورد خطر ابتلا به اين بيماري توجيه کند.

اما تحقيقات کارشناسان مسائل بهداشتي نشان مي دهد شمار کساني که بر اثر ابتلا به اين بيماري جان باخته اند در مقايسه با تلفاتي که آنفلوآنزاهاي ديگر سالانه بر جا مي گذارند، بسيار پايين است. حال پرسش اين است که آيا سازمان بهداشت جهاني و صنعت داروسازي در مورد آنفلوآنزاي خوکي تباني کرده بودند؟

شوراي اتحاديه اروپا بررسي اين ظن را آغاز کرده است. در جلسه يي که به همين منظور برگزار شد، پرسش اصلي اين بود که چگونه يک ويروس آنفلوآنزاي بي خطر توانست بزرگ ترين کمپين را به راه بيندازد که منجر به گسترش ترسي بي سابقه در تاريخ در ميان مردم شد. «لوک هسل» نماينده صنعت داروسازي اروپا و «کاجي فوکودا» نماينده سازمان بهداشت جهاني، دو کارشناس برجسته در امور بهداشتي، در اين جلسه به پرسش ها پاسخ دادند. توضيح نماينده کنسرن داروسازي اروپا شنيدني است؛ «ما اين کار را انجام داديم، چون از ما خواسته شده بود.» و نماينده سازمان بهداشت جهاني اضافه مي کند؛ «پيش بيني چگونگي و سرعت انتشار يک پاندمي، غيرممکن است.»

50 ميليون واکسن براي چه

اما چند ماه پيش قضيه به اين سادگي نبود. روزي نبود که از سرعت شيوع آنفلوآنزاي خوکي و تعداد تلفات آن در روزنامه ها و تلويزيون و اينترنت خبري نباشد. در آن زمان کارشناسان سازمان بهداشت جهاني، نسبت به ابتلاي صدها هزار تن به ويروس H1N1 هشدار مي دادند. در ماه ژوئن 2009، سازمان بهداشت جهاني با افزايش درجه هشدار براي آنفلوآنزاي خوکي وضعيت اپيدمي جهاني (پاندمي) اعلام کرد. خبرنگاران و سياستمداران با اين هشدار، دچار هيستري جهاني از نوع آنفلوآنزا شدند که تنها در آلمان منجر به خريد 50 ميليون واکسن توسط دولت شد؛ واکسن هايي که بايد به فروش مي رسيدند.

تباني تنگاتنگ ميان صنعت داروسازي  و سازمان بهداشت جهاني

نماينده کنسرن داروسازي اروپا اضافه مي کند؛ «واکنش ما به آنچه تصميم گيرندگان در حوزه سياست از ما خواسته بودند، بسيار شفاف بوده است.» هرچند او هم در اين جلسه اين واقعيت را که صنعت داروسازي از هشدار پاندمي سازمان بهداشت جهاني سود برده، انکار نمي کند. اين موضوع يکي از سياستمداران آلماني از حزب سوسيال دموکرات را هم بر آن داشت که خواستار بررسي همدستي سازمان بهداشت جهاني و صنايع داروسازي شود.

«ولفگانگ ودارگ» مي گويد؛ «سازمان بهداشت جهاني با تصميم خود مبني بر اعلام پاندمي نقش اصلي را در اين ميان بازي کرده است. اين سازمان در بخش بهداشت و درمان در مورد هزينه 18 ميليارد دلاري در سراسر جهان، تصميم مي گيرد. شرکت ها خود را آماده کرده بودند. آنها عملاً تنها مترصد اين معامله بودند، چرا که سازمان بهداشت جهاني تعريف تازه يي از پاندمي ارائه داد.»

آنفلوآنزاي خوکي يک نوع خوشبختي ويروسي

طبق تعريف جديدي که از پاندمي ارائه شده، ديگر مساله اين نيست که يک ويروس تا چه اندازه کشنده است بلکه بيشتر مساله اين است که اين ويروس با چه سرعتي مي تواند شيوع پيدا کند؛ موردي که آشکارا در آلمان صدق مي کرد. موسسه «رابرت کخ» تاکنون بيش از 217 هزار مورد ابتلا به H1N1 را به ثبت رسانده است، اما تنها 189 تن بر اثر ابتلا به اين ويروس جان سپرده اند. اين در حالي است که سالانه 10 هزار انسان قرباني نوع تازه يي از ويروس آنفلوآنزاي معمولي مي شوند که در فصل سرما رايج مي شود. گويا بايد شيوع آنفلوآنزاي خوکي را به فال نيک گرفت چرا که باعث کنار زدن ويروس هاي ديگر آنفلوآنزا در اين فصل شده است؛ موضوعي که به طور جدي در جمع پژوهشگران بررسي مي شود.

اسراف بي نظير منابع

اکنون سخن از اين است که مشکل اصلي به احتمال زياد ويرو س هاي عامل آنفلوآنزاي خوکي يا مرغي نيستند، بلکه بيشتر ترسي همه گير است که اين ويروس ها با خود مي آورند.

پروفسور «اولريش کيل» از دانشگاه مونستر آلمان که در زمينه بيماري هاي واگيردار تحقيق مي کند، معتقد است نيازي به پيش بيني پاندمي در آلمان نبود. او مي افزايد؛ «در آلمان سالانه 360 هزار انسان بر اثر بيماري هاي قلبي جان مي سپارند، 210 هزار تن بر اثر ابتلا به انواع سرطان و 500 نفر مبتلا به بيماري ايدز. اين در حالي است که بر اثر آنفلوآنزاي مرغي يا سارز کسي نمرد. چيزي که امروزه شاهد آن هستيم اسراف بي نظير منابع در بخش بهداشت و درمان در سطح بين المللي است.»